Hình thành mạng lưới công tác xã hội từ tỉnh đến cơ sở

Tại Tây Ninh, công tác xã hội được triển khai từ sớm trên cơ sở Chương trình phát triển nghề công tác xã hội theo Quyết định số 32/2010/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Đề án phát triển nghề công tác xã hội giai đoạn 2010-2020, tạo nền tảng ban đầu trước khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính. Trên nền tảng đó, giai đoạn 2021-2025, việc triển khai Chương trình phát triển công tác xã hội tiếp tục được thực hiện đồng bộ, từng bước hình thành mạng lưới hỗ trợ từ tỉnh đến cơ sở, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn.

Ngay từ đầu giai đoạn, tỉnh đã ban hành kế hoạch triển khai chương trình, phân công rõ trách nhiệm giữa các sở, ngành, địa phương, tạo sự thống nhất trong tổ chức thực hiện. Hệ thống văn bản quản lý nhà nước về công tác xã hội được hoàn thiện, góp phần nâng cao hiệu lực điều hành và hạn chế chồng chéo trong quá trình triển khai.

Một trong những nội dung trọng tâm là xây dựng và phát triển mạng lưới cung cấp dịch vụ công tác xã hội. Dấu mốc quan trọng trên địa bàn là việc hình thành Trung tâm Công tác xã hội trên cơ sở sáp nhập Trung tâm Bảo trợ xã hội Long An và Trung tâm Cung cấp dịch vụ công tác xã hội Long An từ năm 2018. Việc sáp nhập này không chỉ là tổ chức lại đầu mối, mà còn tạo ra một mô hình tích hợp giữa nuôi dưỡng, chăm sóc dài hạn và cung cấp dịch vụ công tác xã hội chuyên nghiệp, khắc phục tình trạng phân tán trước đây. Từ đó, Trung tâm Công tác xã hội trở thành đơn vị nòng cốt, vừa thực hiện chức năng trợ giúp xã hội, vừa triển khai các hoạt động tư vấn, tham vấn, kết nối và can thiệp đối với các trường hợp cần hỗ trợ chuyên sâu.

Phó Giám đốc Sở Y tế - Nguyễn Hoàng Uyên (người đứng thứ 2 từ trái sang) thăm hỏi người cao tuổi tại một trung tâm trợ giúp xã hội ngoài công lập. Ảnh: Võ Ngươn Kiết

Đến nay, toàn tỉnh có 14 cơ sở trợ giúp xã hội, trong đó có 2 cơ sở công lập và 12 cơ sở ngoài công lập, đang chăm sóc, nuôi dưỡng 928 người. Trong hệ thống này, các cơ sở công lập vừa thực hiện chức năng nuôi dưỡng, vừa cung cấp các dịch vụ chuyên sâu. Trung tâm Công tác xã hội hiện quản lý, chăm sóc khoảng 416 người, Trung tâm Bảo trợ xã hội chăm sóc 96 người, chủ yếu là trẻ em mồ côi, người khuyết tật nặng, người cao tuổi cô đơn và các trường hợp cần bảo vệ khẩn cấp.

Ở lĩnh vực y tế, công tác xã hội từng bước được tích hợp vào quy trình khám chữa bệnh. Đến năm 2025, toàn tỉnh có 27 bệnh viện và trung tâm y tế thành lập phòng hoặc tổ công tác xã hội, với tổng số 121 nhân viên tham gia thực hiện nhiệm vụ.

Tại tuyến cơ sở, mạng lưới cộng tác viên công tác xã hội được duy trì tại 96/96 xã, phường, với định hướng mỗi địa phương bố trí 2 cộng tác viên. Lực lượng này đóng vai trò trực tiếp trong việc tiếp nhận, sàng lọc, theo dõi và đề xuất các biện pháp trợ giúp phù hợp đối với từng trường hợp cụ thể, góp phần đưa dịch vụ công tác xã hội đến gần người dân hơn. Hiện toàn tỉnh có hơn 138.000 người thuộc diện bảo trợ xã hội và hưu trí xã hội đang hưởng trợ cấp tại cộng đồng, cùng gần 12.700 hộ gia đình hưởng chính sách trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng. Quy mô này đặt ra yêu cầu rất lớn về năng lực tổ chức và chất lượng cung cấp dịch vụ công tác xã hội trong thực tiễn.

Từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ và nguồn lực

Bên cạnh việc phát triển mạng lưới, công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực được chú trọng. Thông qua các hoạt động này, đội ngũ làm công tác xã hội từng bước được chuẩn hóa về kiến thức và kỹ năng, đáp ứng tốt hơn yêu cầu thực tiễn.

Song song đó, công tác truyền thông được triển khai thường xuyên, góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò của công tác xã hội. Các nội dung truyền thông tập trung vào chính sách trợ giúp xã hội, vai trò của công tác xã hội và các dịch vụ hỗ trợ, giúp người dân tiếp cận thông tin kịp thời.

Về nguồn lực, tổng kinh phí ngân sách tỉnh bố trí cho chương trình đạt trên 6,2 tỷ đồng, chủ yếu phục vụ công tác đào tạo, truyền thông và triển khai các mô hình dịch vụ công tác xã hội. Ngoài ra, tỉnh cũng tăng cường hợp tác với các tổ chức trong và ngoài nước nhằm huy động nguồn lực và tiếp cận các phương pháp can thiệp mới, từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ.

Từ những giải pháp đồng bộ, công tác xã hội trên địa bàn tỉnh đạt nhiều kết quả tích cực. Tỷ lệ cơ quan, đơn vị bố trí nhân sự làm công tác xã hội đạt khoảng 60%, đạt mục tiêu đề ra. Tỷ lệ cán bộ, nhân viên được đào tạo đạt trên 30%, góp phần nâng cao năng lực thực hành và phối hợp liên ngành. Đặc biệt, các nhóm yếu thế như trẻ em mồ côi, người khuyết tật, người cao tuổi cô đơn… cơ bản được rà soát, quản lý và trợ giúp kịp thời, góp phần ổn định đời sống và nâng cao khả năng hòa nhập cộng đồng.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác xã hội vẫn còn một số hạn chế. Nhân lực chuyên trách còn thiếu, phần lớn là kiêm nhiệm; chất lượng đội ngũ chưa đồng đều. Một số dịch vụ còn mang tính lồng ghép, chưa hình thành đầy đủ theo hướng chuyên nghiệp. Nguồn lực đầu tư còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Người cao tuổi cô đơn được quan tâm, chăm sóc tại Trung tâm Công tác xã hội. Ảnh: Võ Ngươn Kiết

Tiếp tục hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu thực tiễn

Trên cơ sở kết quả đạt được, trong thời gian tới, Sở Y tế với vai trò là cơ quan thường trực Chương trình Phát triển công tác xã hội của tỉnh sẽ tham mưu triển khai chương trình theo hướng đồng bộ, bám sát định hướng của Trung ương và phù hợp với thực tiễn địa phương. Trọng tâm là củng cố và nâng cao chất lượng mạng lưới dịch vụ công tác xã hội.

Phó Giám đốc Sở Y tế - Nguyễn Hoàng Uyên cho biết: “Sau 10 năm triển khai ngày Công tác xã hội Việt Nam, tỉnh Tây Ninh đã có bước chuyển từ hoạt động mang tính lồng ghép sang từng bước, định hình theo hướng chuyên nghiệp, từ việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, đến kiện toàn tổ chức và mở rộng mạng lưới cung cấp dịch vụ trên nhiều lĩnh vực. Hoạt động hỗ trợ, tư vấn, can thiệp đối với các nhóm yếu thế được triển khai ngày càng đồng bộ hơn, góp phần đáp ứng nhu cầu trợ giúp của người dân trong thực tiễn. Mặc dù vẫn còn những khó khăn nhất định về nhân lực, nguồn lực và điều kiện tổ chức thực hiện, nhưng những kết quả đạt được trong thời gian qua đã tạo nền tảng quan trọng để tiếp tục triển khai các nhiệm vụ trong thời gian tới. Đây cũng là cơ sở để từng bước nâng cao chất lượng hoạt động, hướng đến sự ổn định và phát triển lâu dài của lĩnh vực công tác xã hội trên địa bàn tỉnh Tây Ninh”.

Bà Nguyễn Hoàng Uyên khẳng định, trong giai đoạn tiếp theo, được sự quan tâm, chỉ đạo sâu sát của Tỉnh ủy, UBND tỉnh cùng với những định hướng rõ ràng và sự phối hợp chặt chẽ của các sở, ngành, công tác xã hội sẽ tiếp tục được củng cố và hoàn thiện. Qua đó, từng bước nâng cao hiệu quả, hỗ trợ, bảo đảm các chính sách an sinh xã hội được thực hiện thiết thực, góp phần ổn định đời sống người dân và phát triển bền vững trên địa bàn tỉnh.

Phạm Ngân