Năm 2016, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1791/QĐ-TTg, chính thức lấy ngày 25/3 hằng năm là “Ngày Công tác xã hội Việt Nam”. Tuy nhiên, hành trình của công tác xã hội (CTXH) ở nước ta không bắt đầu từ cột mốc này.

Từ năm 2010, khi Đề án phát triển nghề công tác xã hội được phê duyệt, CTXH đã từng bước được định hình như một lĩnh vực nghề nghiệp trong hệ thống an sinh. Từ chỗ chủ yếu dựa vào các hoạt động hỗ trợ mang tính cộng đồng, CTXH dần được chuẩn hóa về chức năng, phương pháp và đội ngũ. Sau hơn một thập kỷ, cùng với sự hình thành mạng lưới dịch vụ và nhân lực, CTXH đã chuyển từ “làm giúp” sang “can thiệp nghề nghiệp”, với ba trục chính: phòng ngừa, can thiệp và phục hồi.

Sự thay đổi này không nằm ở khẩu hiệu, mà thể hiện ngay trong cách tiếp cận từng trường hợp cụ thể. Thực tế cho thấy, nhiều người dân rơi vào hoàn cảnh khó khăn không phải vì thiếu chính sách, mà vì không tiếp cận được chính sách. Những vướng mắc tưởng nhỏ như thiếu thông tin, không nắm rõ thủ tục, hay không đủ khả năng tự xoay xở trong giai đoạn biến động… lại chính là nguyên nhân khiến khó khăn kéo dài.

CTXH xuất hiện đúng ở điểm nghẽn đó. Không thay thế vai trò của cơ quan quản lý hay các dịch vụ chuyên môn, CTXH thực hiện chức năng kết nối, nhưng là sự kết nối có đánh giá, có lựa chọn và có theo dõi. Từ việc tiếp cận, xác định nhu cầu đến xây dựng phương án hỗ trợ và theo dõi kết quả, mỗi bước đều hướng đến mục tiêu cuối cùng: giúp người dân tự vượt qua khó khăn bằng chính năng lực của mình. Tại Tây Ninh, vai trò của CTXH thể hiện rõ ngay từ cấp cơ sở, qua việc hỗ trợ những trường hợp cụ thể.

Ở xã Hậu Nghĩa, bà Phạm Thị Hồng Nhung (sinh năm 1949), đang hưởng trợ cấp xã hội người cao tuổi. Tuy nhiên, theo thời gian, sức khỏe bà suy giảm, việc đi lại khó khăn nhưng chưa thực hiện thủ tục xác định mức độ khuyết tật do không nắm rõ quy định. Sau khi được cộng tác viên CTXH hướng dẫn, hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ, trường hợp đã được xem xét, bảo đảm quyền lợi phù hợp với tình trạng thực tế.

Tại xã Thạnh Bình, bà Huỳnh Thị Hoa (sinh năm 1956), thuộc hộ nghèo, thường xuyên đau ốm, đang chăm sóc con gái khuyết tật đặc biệt nặng và ba cháu nhỏ. Qua rà soát, lực lượng CTXH đã kết nối nguồn hỗ trợ từ cộng đồng, trong đó có cá nhân tại địa phương hỗ trợ gạo và nhu yếu phẩm hằng tháng, góp phần giúp gia đình ổn định cuộc sống.

Ở xã Tuyên Thạnh, một phụ nữ đơn thân có hoàn cảnh khó khăn, đang nuôi con nhỏ, được lực lượng CTXH quan tâm, kết nối hỗ trợ quà vào các dịp lễ, Tết và động viên tinh thần. Dù giá trị hỗ trợ không lớn, nhưng góp phần giúp gia đình giảm bớt khó khăn và có thêm động lực ổn định cuộc sống.

Những trường hợp này không lớn về quy mô, nhưng phản ánh rõ cách làm của CTXH tại cơ sở: bám sát địa bàn, phát hiện nhu cầu, kết nối nguồn lực phù hợp và hỗ trợ kịp thời, hướng đến giúp đối tượng từng bước ổn định, tự lực trong cuộc sống.

Tiết mục biểu diễn của thầy và trò Trung tâm nuôi dạy trẻ khiếm thị (đều là người khiếm thị), một trong các kỹ năng hòa nhập cộng đồng; ông Đoàn Trung Kiên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, theo dõi và cổ vũ (Ảnh: Võ Ngươn Kiết)

Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, nếu chỉ dừng ở hỗ trợ vật chất, hiệu quả thường không bền vững. Nhiều khó khăn của người dân gắn với yếu tố tâm lý, quan hệ gia đình và môi trường xã hội. CTXH vì vậy không làm thay, mà tác động vào toàn bộ quá trình, từ đánh giá, lập kế hoạch, kết nối dịch vụ đến theo dõi, để người dân từng bước tự đứng vững.

Sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, Tây Ninh tiếp tục duy trì mạng lưới CTXH tại cơ sở. Quyết định số 5843/QĐ-UBND ngày 06-10-2025 của UBND tỉnh về bố trí cộng tác viên CTXH tại xã, phường đã giữ được lực lượng “bám địa bàn”. Dù mỗi địa phương chỉ có 1-2 người, nhưng đây là những mắt xích quan trọng giúp phát hiện sớm và can thiệp kịp thời các trường hợp cần hỗ trợ.

Hiện nay, toàn tỉnh có hơn 300 người tham gia hoạt động CTXH trong nhiều lĩnh vực. Từ trợ giúp người yếu thế, tư vấn tâm lý, đến quản lý trường hợp và kết nối dịch vụ. Đội ngũ này đang từng bước thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và cuộc sống, khoảng cách không dễ đo đếm nhưng có ý nghĩa quyết định trong thực tiễn.

Giai đoạn 2026-2030, Tây Ninh xác định phát triển CTXH theo hướng chuyên nghiệp và đồng bộ hơn. Theo Kế hoạch số 582/KH-UBND ngày 06-02-2026, tỉnh phấn đấu 90% cơ quan, đơn vị liên quan bố trí nhân sự làm CTXH; tối thiểu 60% cơ sở có cung cấp dịch vụ CTXH; nâng cao tỷ lệ người có hoàn cảnh khó khăn được tư vấn, hỗ trợ và quản lý trường hợp. Đặc biệt, mục tiêu bảo đảm ít nhất 90% trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt được tiếp cận dịch vụ phù hợp thể hiện rõ định hướng lấy con người làm trung tâm.

Năm 2026 đánh dấu 10 năm Ngày Công tác xã hội Việt Nam, với chủ đề “Công tác xã hội Việt Nam - Sáng tạo chuyên nghiệp - vươn mình đột phá”. Yêu cầu đặt ra không chỉ dừng ở mở rộng phạm vi, mà là nâng chất từng can thiệp cụ thể, để mỗi hoạt động CTXH thực sự tạo ra thay đổi bền vững.

Trong Thư chúc mừng nhân dịp này, Bộ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh, CTXH là một nghề “cao quý, thầm lặng nhưng đóng góp vai trò vô cùng quan trọng trong việc xoa dịu nỗi đau, giúp đỡ những người yếu thế, người có hoàn cảnh khó khăn ổn định và thúc đẩy sự phát triển của xã hội”. Thực tiễn tại cơ sở cho thấy, giá trị đó không nằm ở những việc lớn lao, mà được tích lũy từ những hỗ trợ đúng lúc, đúng cách và kiên trì theo dõi đến cùng.

Một thập kỷ là dấu mốc để ghi nhận, nhưng nhìn rộng hơn, đó chỉ là một chặng trong tiến trình phát triển dài của nghề CTXH ở Việt Nam, một lĩnh vực đã được đặt nền móng từ hơn 15 năm trước và đang tiếp tục hoàn thiện.

Nếu chính sách là khung, thì CTXH chính là phần “vận hành mềm”, nơi mỗi trường hợp cụ thể đòi hỏi sự thấu hiểu, linh hoạt và trách nhiệm nghề nghiệp. Không ồn ào, không dễ đo đếm bằng con số, nhưng chính từ những can thiệp đúng lúc, đúng cách, CTXH góp phần giữ cho hệ thống an sinh vận hành hiệu quả và bền vững.

Tôn vinh CTXH, vì vậy, không chỉ là ghi nhận một lực lượng thầm lặng, mà là khẳng định một cách làm: đưa chính sách đến đúng người, bằng những can thiệp có mục tiêu và có theo dõi.

Trên những địa bàn từ đô thị đến nông thôn của Tây Ninh, những “cầu nối” ấy vẫn đang âm thầm làm việc mỗi ngày. Không tạo ra những thay đổi ồn ào, nhưng đủ để bảo đảm rằng, phía sau mỗi chính sách, luôn có người giúp nó chạm được đến cuộc sống.

Hương Giang