Tết là dịp lượng thực phẩm được sử dụng tăng mạnh, từ bánh mứt, rượu bia đến các món nấu sẵn và thực phẩm tươi sống dự trữ cho nhiều ngày. Việc mua nhiều nhưng bảo quản chưa đúng cách dễ tạo điều kiện cho vi khuẩn, vi rút phát triển. Những món quen thuộc như bánh chưng, bánh tét, thịt kho, giò chả nếu để ở nhiệt độ phòng quá lâu, nhất là trong thời tiết nóng ẩm ở khu vực phía Nam, rất dễ bị biến chất. Nhiều gia đình có thói quen nấu sẵn rồi dùng dần trong vài ngày Tết. Thức ăn chín để lâu, hâm lại nhiều lần vừa giảm chất lượng, vừa làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn. Bên cạnh đó, việc để chung thực phẩm sống với thực phẩm chín hoặc không đậy kín cũng dễ dẫn đến nhiễm chéo. Không ít trường hợp ngộ độc xảy ra ngay trong gia đình vì tâm lý cho rằng đồ tự nấu luôn an toàn.

Để hạn chế rủi ro, cần tuân thủ nguyên tắc ăn chín, uống sôi, rửa tay bằng xà phòng trước và sau khi chế biến. Dụng cụ như dao, thớt nên dùng riêng cho thực phẩm sống và chín. Thức ăn sau khi nấu cần được che đậy cẩn thận, ưu tiên sử dụng trong ngày. Nếu để trong tủ lạnh, cũng tách riêng thực phẩm sống và chín. Khi dùng lại phải hâm nóng kỹ để bảo đảm an toàn.

Một nguy cơ thường gặp trong dịp Tết là thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Để đáp ứng nhu cầu thị trường, một số cơ sở sản xuất, kinh doanh chạy theo lợi nhuận, sử dụng nguyên liệu kém chất lượng, phụ gia không đúng quy định hoặc chế biến trong điều kiện vệ sinh không bảo đảm. Các loại bánh mứt, hạt dưa, khô cá, khô mực, nem chua, giò chả… được bày bán tràn lan nếu không được kiểm soát chặt chẽ rất dễ tiềm ẩn nguy cơ nhiễm hóa chất, phẩm màu độc hại hoặc vi sinh vật gây bệnh.

Bên cạnh đó, việc lạm dụng rượu bia trong những ngày Tết cũng là một vấn đề đáng lo ngại. Rượu không rõ nguồn gốc, rượu ngâm các loại rễ cây, động vật nếu không bảo đảm an toàn có thể gây ngộ độc cấp tính, thậm chí dẫn đến tử vong. Nguy hiểm hơn, triệu chứng ban đầu thường không rõ ràng, khiến người bệnh chủ quan, đến khi phát hiện thì đã muộn.

Lực lượng chức năng kiểm tra, giám sát tại cơ sở kinh doanh tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm dịp Tết

Trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền là những đối tượng dễ bị ảnh hưởng nặng nề khi xảy ra ngộ độc thực phẩm. Chỉ cần một bữa ăn không bảo đảm vệ sinh cũng có thể gây rối loạn tiêu hóa, mất nước, suy kiệt, thậm chí đe dọa tính mạng. Do đó, bảo đảm ATTP trong dịp Tết không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng hay người sản xuất, kinh doanh, mà còn là ý thức của mỗi gia đình.

BS Mai Văn Dũng – Phó Giám đốc Sở Y tế khuyến cáo, để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịp Tết, người dân cần đặc biệt chú ý từ khâu lựa chọn đến chế biến và bảo quản thực phẩm. Khi mua sắm, nên ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, nhãn mác đầy đủ, còn hạn sử dụng, được bày bán tại các cơ sở kinh doanh uy tín. Tuyệt đối không mua thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu, biến màu, mùi lạ hoặc bao bì rách, mốc. Đối với thực phẩm tươi sống, cần lựa chọn loại còn tươi, không dập nát, không chảy dịch bất thường. Đối với rượu bia, người dân không sử dụng rượu không rõ nguồn gốc, rượu ngâm theo kinh nghiệm dân gian. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ ngộ độc như đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, chóng mặt, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời, không tự ý điều trị tại nhà.

Trong dịp Tết, các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Tuy nhiên, dù công tác quản lý có chặt chẽ đến đâu cũng khó bao quát hết nếu thiếu sự hợp tác từ người dân. Quan trọng hơn hết vẫn là ý thức của mỗi cá nhân, mỗi gia đình trong việc lựa chọn, bảo quản và sử dụng thực phẩm an toàn, chủ động phòng ngừa để bảo vệ sức khỏe cho chính mình và người thân.

Tết là thời gian để vui vầy, nghỉ ngơi và tận hưởng thành quả của một năm lao động. Một cái Tết trọn vẹn không chỉ nằm ở mâm cao cỗ đầy, mà còn ở sự an toàn, khỏe mạnh của mỗi thành viên trong gia đình. Việc chú trọng bảo đảm ATTP chính là cách thiết thực để bảo vệ sức khỏe, tránh những sự cố đáng tiếc có thể xảy ra trong những ngày đầu năm mới. Khi mỗi người nâng cao ý thức, lựa chọn thực phẩm an toàn và ăn uống điều độ, Tết sẽ thực sự là khoảng thời gian bình an, vui tươi và ý nghĩa.

Phạm Ngân